به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجتالاسلام والمسلمین صدیقی، استاد حوزه علمیه، روز شنبه در جلسه درس اخلاق که در مدرسه علمیه امام خمینی(ره) برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توجه انسان به جایگاه خود در نظام آفرینش، اظهار کرد: خداوند متعال نامحدود است و علم، قدرت و حیات او نیز لایتناهی است؛ ازاینرو هیچکس نمیتواند گستره و شمار موجودات عالم را احصا کند و حدود عالم آفرینش را به طور کامل بشناسد.
وی افزود: خداوند متعال پیامبران را فرستاد تا به بشر بفهمانند که این عالم با همه گستردگی و موجودات بیشمارش در اختیار او قرار گرفته است. قرآن کریم در آیات مختلف از تسخیر موجودات برای انسان سخن میگوید؛ فرشتگان، آسمانها، زمین، دریاها، ستارگان و همه موجودات عالم در نظام الهی برای انسان زمینهای فراهم کردهاند تا مسیر بندگی و رسیدن به کمال را طی کند.
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه هیچ موجودی در عالم خودسر نیست، تصریح کرد: همه موجودات در برابر پروردگار متعال در مقام بندگی و اطاعت قرار دارند و هرکدام به شیوه خود در مسیر اراده الهی حرکت میکنند. حتی موجوداتی که در نظام تکوین مجبور به انجام وظیفهای هستند، در برابر فرمان الهی مطیعاند و همه هستی در حال حرکت به سوی خداوند است.
وی ادامه داد: قرآن کریم میفرماید «وَإِنْ مِنْ شَیْءٍ إِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ»؛ هیچ موجودی نیست مگر اینکه به حمد الهی مشغول است. برگ درخت، ریشه درخت، میوه، آب در جریان، باد در حرکت و باران در حال نزول، همگی در نظام آفرینش ذکر خدا را به جا میآورند و با پروردگار خود هماهنگ هستند.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با تأکید بر اینکه انسان نباید از این قافله بیکران هستی عقب بماند، گفت: خداوند میخواهد انسان نیز عاشق او شود و از ذکر و یاد پروردگار غافل نماند. وقتی همه موجودات در حال ذکر و بندگی هستند، انسان نباید از آنان عقبتر باشد؛ بلکه باید در عبودیت، معرفت و دلدادگی به خداوند به جایگاه شایسته خود برسد.
وی سجده را مظهر افتادگی انسان در برابر پروردگار دانست و افزود: سجده، اوج افتادگی و تواضع انسان در برابر خداوند است. انسان تا در برابر خداوند فروتن نشود، به مقام واقعی خود دست پیدا نمیکند. علم نیز برای رسیدن به همین افتادگی و شناخت جایگاه حقیقی انسان است؛ زیرا معرفت حقیقی، شناخت فقر و ناتوانی خود و شناخت غنا و قدرت مطلق خداوند است.
استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: هنگامی که انسان فقر و ناتوانی خود را در برابر غنای مطلق الهی درک کند، به سجده میافتد و همین سجده میتواند او را به اوج معرفت و دلدادگی برساند. اگر سجده حقیقی باشد، باید آثار آن در زندگی انسان دیده شود.
انسان؛ جامعترین مظهر اسماء الهی
وی با اشاره به جایگاه انسان در میان موجودات عالم اظهار کرد: خداوند انسان را گل سرسبد و محور موجودات قرار داده است، چراکه «وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ کُلَّهَا» و انسان ظرفیت آن را دارد که مظهر کامل اسماء الهی شود.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی ادامه داد: موجودات دیگر هرکدام جلوهای محدود از وجود و صفات الهی دارند، اما بشر میتواند جامع ابعاد مختلف وجودی باشد؛ انسان کامل، جامع غیب و شهود، ملک و ملکوت و حقیقتهای مختلف عالم است.
وی افزود: خداوند در میان انسانها نیز موجوداتی را به عنوان الگو و قله معرفی کرده است؛ انبیا و اوصیای الهی کسانی هستند که جامعیت انسانی و مظهریت اسماء الهی را در بالاترین مرتبه نشان دادهاند و خداوند از انسانها خواسته است که آنان را الگو قرار دهند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به جایگاه طلبه در این مسیر گفت: طلبه باید به سمت جامعیت حرکت کند؛ طلبگی تنها به معنای فراگیری یک سلسله مطالب علمی نیست. طلبه باید دانش، معرفت، عشق، ایثار، آبروداری، اخلاق، پویایی، خلاقیت و نوآوری داشته باشد و در جامعه قابل عرضه باشد.
وی تصریح کرد: طلبه باید جلوه خدا، آیت حق و راهنمای مردم به سوی خداوند باشد. طلبه باید خودش به مقصد حرکت کند و دیگران را نیز به مقصد برساند؛ نماینده انبیا باشد و برای رسیدن به قله کمال، همه ابعاد وجودی خود را پرورش دهد.
طلبگی؛ جمع میان علم، عبودیت و اخلاق
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با بیان اینکه طلبه واقعی باید در چند عرصه همزمان رشد کند، اظهار کرد: طلبهای که حقیقتاً طلبه است، باید در خلوت خود اهل سجده، گریه و مناجات باشد، در علم و معرفت رشد کند، در صفات و فضایل اخلاقی ممتاز باشد و در عرصه اجتماعی نیز دارای پویایی، حرکت، خلاقیت و نوآوری باشد.
وی افزود: اسلام دینی است که انسان را به جامعیت دعوت میکند و دین را از صحنه زندگی جدا نمیداند. دین، سیاست، مدیریت، حاکمیت، عبادت، کار و تلاش اجتماعی، همه باید در یک منظومه قرار بگیرند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به آیه «اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ» گفت: خداوند انسان را برای یک زندگی صرفاً نباتی و حیوانی فرا نخوانده است؛ بلکه میخواهد به انسان حیات انسانی و الهی ببخشد. انسان باید به مقام خلافت الهی برسد و از یک زندگی معمولی به حیات طیبه دست پیدا کند.
وی ادامه داد: انسان باید به جایی برسد که کارهای روزمره و اشتغالات زندگی، قلب او را از محبوب غافل نکند. قرآن درباره مؤمنان میفرماید «رِجَالٌ لَا تُلْهِیهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ»؛ یعنی انسان مؤمن باید به گونهای تربیت شود که حتی اشتغال و فعالیت اجتماعی او را از یاد خدا جدا نکند.
قرآن و روایات؛ نقشه راه رسیدن به کمال
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با تأکید بر ضرورت دستیابی انسان به علم و معرفت حقیقی بیان کرد: اگر انسان بخواهد الهی شود و رنگ خدا بگیرد، باید آدرس این مسیر را از خود خداوند دریافت کند. قرآن، آدرس و نقشه راه الهی است و پیامبر اکرم(ص) راهنمای این مسیر است؛ همچنین روایات پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) که در کتابخانهها و منابع دینی موجود است، برای تبیین ابعاد وجودی انسان و ظرفیت او برای خلافت الهی است.
وی افزود: انسان ظرفیت آن را دارد که یک وجود جامع باشد و هرچه در موجودات مختلف به صورت پراکنده وجود دارد، در وجود انسان کامل جمع شود. به همین دلیل، هرچه انسان بیشتر از مواهب الهی برخوردار میشود، باید فقر و نیاز خود به خداوند را بیشتر درک کند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به جایگاه امیرالمؤمنین(ع) در معرفت و علم اظهار کرد: امیرالمؤمنین(ع) مظهر علم الهی و باب علم پیامبر اکرم(ص) است و سخن «سَلُونِی قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِی» بیانگر جایگاه علمی آن حضرت است. علم آن حضرت تنها افزایش اطلاعات نبود، بلکه علمی بود که به حقیقت موجودات و مراتب وجود تعلق داشت.
وی ادامه داد: وقتی انسان مجذوب امیرالمؤمنین(ع) شود و خود را در مسیر کرامت و ولایت آن حضرت قرار دهد، میتواند رنگ علوی بگیرد. بزرگان نیز بر این نکته تأکید داشتهاند که انسان باید علم را برای رسیدن به کمال وجودی و قرب الهی به کار گیرد.
علم حوزه باید مقدمه رسیدن به علم نوری باشد
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با تأکید بر ضرورت تحصیل علوم حوزوی گفت: علمی که در کلاسهای حوزه فرا میگیریم، علم مقدمهای است و برای رسیدن به مراتب بالاتر ضرورت دارد. انسان باید قرآن و روایات اهلبیت(ع) را بفهمد و برای فهم دقیق مفاهیم دینی، ادبیات، منطق، معانی و بیان و دیگر علوم مقدماتی را بیاموزد.
وی افزود: با فهم مفاهیم، انسان راه شریعت را پیدا میکند و شریعت، مسیر حرکت به سوی پروردگار متعال است. انسان از شریعت به طریقت و از طریقت به حقیقت میرسد و در آن مرحله، علم او صرفاً علم ذهنی نخواهد بود.
استاد حوزه علمیه با اشاره به کوتاهی عمر انسان اظهار کرد: انسان از هنگام تولد چیزی نمیداند و در طول عمر خود به تدریج علوم و معارف را کسب میکند؛ اما این عمر بسیار سریع سپری میشود. انسان باید از جوانی خود برای ساختن آینده استفاده کند و اجازه ندهد دوران جوانی از دست برود و در پیری تنها حسرت گذشته برای او باقی بماند.
وی خاطرنشان کرد: برای رسیدن به مراتب بالاتر، انسان باید مراحل رشد را طی کند و مدارجی را پشت سر بگذارد. از این رو علمآموزی در حوزه ضرورت دارد و طلب علم یک فریضه است. انسان باید در حد نیاز و وظیفه خود، فقه، کلام، اخلاق و دیگر معارف ضروری را بیاموزد؛ زیرا این علوم مقدمه تکامل انسان هستند.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی ادامه داد: اگر انسان به آنچه آموخته عمل کند، خداوند علم آنچه را نمیداند به او عطا خواهد کرد. علم نوری و علم تکوینی نتیجه عمل به علم است و انسان باید با عمل به علوم مقدماتی، زمینه رسیدن به علم وراثتی و اشراق الهی را در وجود خود فراهم کند.
ضرورت وحدت، ایثار و پرهیز از غیبت در جامعه حوزوی
وی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت جمع میان دیانت و سیاست، عبادت و کار، فرد و جامعه گفت: طلبه باید در جامعه اثرگذار باشد؛ هم در رزق و زندگی مردم اثر داشته باشد، هم در اقتدار و عزت جامعه، گرهگشا و نور راه باشد و هم خود به عنوان آدرس و صراطی برای حرکت به سوی خداوند شناخته شود.
استاد حوزه علمیه با اشاره به ضرورت وحدت میان مؤمنان اظهار کرد: جامعه توحیدی باید بر وحدت، محبت و حمایت متقابل بنا شود. قرآن کریم میفرماید «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» و این برادری صرفاً یک عنوان اعتباری نیست؛ بلکه باید میان مؤمنان کشش و محبت حقیقی وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: مؤمنان باید از یکدیگر حمایت کنند و از غیبت، نمامی، حسد و تکبر که موجب جدایی افراد از یکدیگر میشود، پرهیز کنند. انسان نباید دائماً به دنبال پیدا کردن عیب دیگران باشد و بخواهد آن را بازگو کند؛ چنین رفتاری با روح انسانیت و جامعه توحیدی سازگار نیست.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با اشاره به اهمیت ایثار در میان طلاب گفت: ایثار باید از حجره آغاز شود. مرحوم آیتالله مشکینی نقل میکرد که در دوران طلبگی، وقتی با کسی همحجره بود، کارهای حجره را خودش انجام میداد. بسیاری از کسانی که به مراتب بالای علمی و معنوی رسیدند، چنین روحیهای داشتند.
وی تأکید کرد: مبدا حرکت طلبه باید الهی و ربانی باشد و نباید منتظر باشد تا فردی بیعیب و نقص پیدا شود تا به او خدمت کند. همه در مسیر خدمت به امام زمان(عج) هستیم و اگر همه خود را خادم بدانیم، باید خادمان از یکدیگر حمایت و دستگیری کنند و نسبت به لغزشهای یکدیگر تا حد امکان چشمپوشی داشته باشند.
استاد حوزه علمیه با هشدار نسبت به پیامدهای تخریب شخصیت دیگران گفت: باید از جستوجوی عیوب دیگران و بدتر از آن، بازگو کردن عیوب آنان پرهیز کرد. غیبت و تخریب افراد میتواند یک مجموعه متحد را از هم جدا کند و محبت و وحدت را از میان ببرد.
وی افزود: اینکه انسان در یک مجموعه به دنبال یافتن عیب دیگران باشد و بخواهد آن را برای دیگران بازگو کند، نشانه کمظرفیتی، خودبزرگبینی و خودبرتربینی است و نشان میدهد فرد برای خود اجازه دخالت و تجاوز به حریم دیگران را قائل شده است.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی در پایان تأکید کرد: طلبه باید در مسیر جامعیت حرکت کند؛ علم را با عبودیت، معرفت را با اخلاق، خلوت و مناجات را با مسئولیت اجتماعی و رشد فردی را با خدمت به جامعه پیوند بزند تا بتواند در مسیر خلافت الهی و نمایندگی از مکتب انبیا حرکت کند.
انتهای پیام/
نظر شما